Antik Yunan Yazıtlarını Dilini Çözen Yapay Zeka Geliştirildi

Bilim insanları, tarihi aydınlatmaya yardımcı yapay zeka geliştirdi...

yapay zeka

Yapay zeka, Antik Yunan yazıtlarında eksik sözleri doldurmakta insanlardan daha iyi görünüyor. Geliştirilen yapay zekanın, araştırmacıların seçenekleri daraltmasında ortak bir araç olarak kullanılması hedefleniyor. Şimdiye kadar bildiğimiz binlerce antik yazıt var ve her yıl onlarcası daha keşfediliyor. Ne yazık ki bu yazıtlardan birçoğu yüzyıllar boyunca aşınmış yahut ziyan görmüş olarak bulunduğu için, metin kısımlarının kimileri okunamıyor. Bu eksik sözlerin neler olabileceğini bulmak, yazıtın geri kalanını incelemek ve başka misal yazıtlara bakmak üzere hayli kuvvetli bir süreci içeriyor.

Yannis Assael ve meslektaşları, 1500 ila 2600 yıllık olan taş, seramik ve metal yüzeylere kazınmış Yunanca yazıtlardaki eksik sözleri yahut harfleri kestirim etmek için bir çeşit yapay zeka algoritmasını oluşturdu. Pythia ismi verilen yapay zeka, 3 milyondan fazla söz içeren 35.000 kalıntıdaki örüntüleri tanımayı öğrendi. Seçtiği örüntüler, farklı sözlerin göründüğü bağlamı, dilbilgisini ve ayrıyeten yazıtların formunu ve nizamını içeriyor. Yeni geliştirilen yapay zeka saniyeler içinde sayısız antik yazıttaki eksikleri tamamlayabiliyor.

Pythia, eksik söz içeren bir yazıtta, birisinin öznel kararını ve mevzu bilgisini kullanarak en güzelini seçebileceği niyetiyle boşluğu doldurabilecek 20 farklı teklifte bulunuyor. Assael, “Her şey uzmanlara nasıl yardımcı olabileceğimizle ilgili.” diyor. Takım, sistemi test etmek için Pythia’dan bir Antik Yunan insan ismindeki dokuz harfi sakladı. Sonuç olarak Pythia boşlukları hakikat bir formda doldurmayı başardı.

İnsan uzmanlar ve yapay zekayı karşılaştırmak için yapılan bir testte ise, yapay zeka 2949 hasarlı yazıttaki boşlukları doldurmaya çalıştı. Yapılan test sonucunda insan uzmanlar yapay zekadan %30 daha fazla yanılgı yaptı. Uzmanların 50 yazıtı incelemesi 2 saat sürerken, Pythia tüm yazıtlar için saniyeler içinde varsayımlarını yaptı. Araştırma grubunun bir kesimi olan Oxford Üniversitesi’nden Thea Sommerschield, “Bu, yapay zeka dayanaklı onarımın potansiyelini gösteriyor. Ödül çok büyük zira bize eski dünyanın din, toplumsal ve ekonomik ömrünün neredeyse her istikametini anlatıyor.” diyor.

Cambridge Üniversitesi’ndeki Philippa Steele, Pythia’nın onarım çalışmalarına yardımcı olabileceğini kabul ediyor, lakin tekrar de insanların kesimleri gözle bir ortaya getirmesi ve deşifre etmesi gerektiğini söylüyor. “Bana, uzun bir metnin küçük kesimlerini kaçırdığımızda ya da yeni keşfedilen parçalanmış bir metin için pek çok misal paralellik bulunduğunda, en yüksek muvaffakiyet oranını sağlayacağını düşündürüyor.”