İstanbul’un Gizli Müzesi!

Fatih’teki Su Ürünleri Kooperatifi’nin içinde gizli kalmış bir müze yer alıyor. ‘Balık Müzesi‘, kooperatifin eski başkanı Haydar Deniz tarafından 1994 yılında kuruldu. Türkiye’de tek olan müze yaklaşık 40 metrekare ve 450’den fazla balık çeşidi, akvaryum ve kavanozlarda özel bir sıvının içinde bünyesinde barındırıyor.

Buradaki çeşitlerin çoğu, ne yazık ki bilinçsiz avlanma ve deniz kirliliğine bağlı olarak denizleri terk etmiş durumda. Marmara, Akdeniz, Karadeniz ve Ege’de tutulmuş balıkların bulunduğu kavanozlarda çeşitlerin isimlerinin yazıldığı, hangi tarihte ve nerede tutulduğunu belirten etiketler var.

İçerisinde 60’lı yıllarda tutulmuş balıkları bile barındıran bu müzedeki deniz canlıları, bugüne kadar korunmuş. Sergilenen balıklar arasında 52 yıl evvel tutulmuş bir kurbağa ve çizgili hani balığı, 1970’te yakalanmış bir eşkina balığı ve 1973’te tutulmuş bir öksüz balığı bile var.

YARDIM BEKLENİYOR

Lakin balıkların daha uzun yıllar sergilenebilmeleri için, müdahaleye gereksinimleri var. Kooperatifin ise imkanları kısıtlı. Bakanlık, valilik ve üniversitelerin su bilimleri fakültelerinden müze yetkilileri destek bekliyor.

BİRÇOĞU NESLİ TÜKENMİŞ BALIKLAR

Fatih Su Eserleri Kooperatifi Başkanı Mustafa Gümüşoğlu, müzenin nasıl kurulduğunu şu sözlerle anlattı:
“Rahmetli Liderimiz Haydar Deniz, 1994 yılında amatörce, ufak ufak balıkları toplayarak başladı. Vakit içinde bu gördüğünüz haline geldi. İlk kurulduğu vakitler, burada ufak bir oda derken, limanın üst tarafına yer yapılmıştı.

Geçmiş dönem belediyeler de onu yıkıyorlar, o vakit daha hoş ve halka açık gibi bir yerdi burası. Yıkılınca, bugün bu haline kadar kendi imkanlarımızla koruma ettik ancak tabii değil. Siz aslında gezdiniz, gördünüz… Sağ olsun şu anda İstanbul Valimiz Ali Yerlikaya ve İl Tarım ve Hayvancılık Müdürümüz Ahmet Yavuz Karaca burayla ilgileniyorlar.

Bir şeyler yapmak için çaba gösteriyorlar. İnşallah burayı büyütürüz halka, çocuklarımıza kazandırırız. Zira burada 450’nin üzerinde balık çeşidi var. Bunların birçoğu nesli tükenmiş balıklar. Burada bu kadarını koruma edebildik. İnşallah ileride devlet büyüklerimizin katkısı ile burayı halkımıza, çocuklarımıza kazandırırız. Bunun uğraşı içerisindeyiz”

“SENELERDİR DENİZLERDEYİZ, ARTIK BİRÇOKLARINI GÖRMÜYORUZ”

Buradaki balıkların birçoğunun artık denizlerde olmadığını vurgulayan Gümüşoğlu, “1967’de tutulmuş balıklar var. Birçoğunun da artık kuşağı yok. Yıllardır denizlerdeyiz, artık birçoklarını görmüyoruz. Kavanozların üzerinde hangi denizde tutulduğu ve tarihleri yazıyor. Herkesin ilgisini çekiyor… İstanbul’un, Türkiye’nin birçok yerinden hatta National Geopraphic’ten bile geldiler, burada çekim yaptılar.

Buranın daha hoş, korunaklı bir hale getirilmesini herkes istiyor. Fatih Su Ürünleri Kooperatifi olarak buna gücümüz bir yere kadar yetiyor. Burası sonuçta bir balıkçı barınağı. Şu anda proje basamağında. İnşallah hayata geçireceğimiz bir proje var. Olursa, burası çok hoş olacak” dedi.

“BİLİNMEYEN LAKİN ASLINDA BİLİNEN BİR MÜZE”

Pandemiden evvel ziyaretçilerin müzeye daha çok ilgisi olduğunu anlatan Mustafa Gümüşoğlu, “Su ürünleri fakültesi öğrencileri, kent rehberleri ekipler halinde geliyor. Pandemiden evvel, bilhassa yaz aylarında 50-60 kişilik ekipler gelip geziyordu.

Bilinmeyen lakin aslında bilinen bir müze. Dünya üzerinde, hiçbir su ürünleri kooperatifinde bu türlü bir müze ve balık envanteri yok. Bu kadar balık çeşidinin bir ortada bulunduğu bir yer, Türkiye Cumhuriyeti’nde de yok. Burası yapılırsa, o manada da birinci olacak. Bu kadar balığı bir ortaya getirmek 30-35 sene…” diye konuştu.

“UZMANLAR BİR AN EVVEL MÜDAHALE EDİP KORUNAKLI HALE GETİRMELİ”

Müzede daha evvel hiç görmediği pek çok çeşidin bulunduğunu tabir eden Gümüşoğlu, balıkların daha uzun yıllar sergilenebilmesi için uzmanların müdahalesine gereksinimleri olduğunu kaydederek, şöyle devam etti: “Peri Balığı, Öksüz Balığı, Sarı Kuyruk Balığı…

Bunlar benim bu güne kadar bu denizlerde duyduğum, gördüğüm balıklar değil. Bunun üzere daha birçok çeşit var burada bizim görmediğimiz. Hayatımız denizlerde geçiyor lakin birçoğunu ne gördük ne duyduk. Çok çeşit var. Kuşağı tükenmekte olduğunu kestirim ettiğimiz çok fazla balık var içeride.

İnşallah burası bir onarım etabına girerse, Su Ürünleri Fakültesi’ndeki hocalarımız buradaki envanteri gözden geçirdikleri vakit, hangisinin şu anda denizlerimizde olup hangisinin olmadığı daha net ortaya çıkacak. Bizim onu tespit etme şansımız yok. Birçok tıp artık kavanozlarda çürümeye başlamış.

Bir yerden sonra imha olmuş vaziyete gelecek. Bir an evvel buraya bir müdahalede bulunup korunaklı hale getirmek lazım. Kavanozlarının, sularının değişmesi lazım.

Bunlar da uzmanların yapacağı işler. Uzmanlar da Su Bilimleri Fakültelerinde. Kavanozların içindeki sular çok özel. Bir an evvel müdahale edilmesi lazım” dedi.