Nedir Bu Zeigarnik Etkisi?

Nedir Bu Zeigarnik Etkisi?

Rus psikolog Bluma Zeigarnik tarafından bulunan Zeigarnik etkisi, tamamlanamayan, yarım bırakılan, bölünen veya kesintiye uğrayan şeylerin tamamlananlara göre daha basit bir şekilde hatırlanabildiğini anlatan bir kavramdır.

Zeigarnik Etkisi Nasıl Ortaya Çıktı?

1920’li yıllarda Zeigarnik ve psikolog arkadaşları Berlin Üniversitesinin restoranına yemek yemeğe giderler. Yemek için siparişlerini verirler. Siparişi bir garson almaktadır ve aldığı siparişleri hiçbir yere kaydetmemiştir. Bu durum Zeigarnik’in dikkatini büyük oranda çeker. Yemekler bittikten sonra restorandan çıkarlar. Fakat Zeigarnik’in aklına takılan bu durumu sormak için restorana geri döner ve garsonu bulur. Garsona bu kadar siparişi hiçbir yere yazmadan aklında nasıl tuttuğunu sorar. Garson ise şöyle cevap verir; aldığı siparişleri aklına yazıp siparişleri teslim ettikten sonra aklından sildiğini söyler. Zeigarnik, garsonların siparişi teslim edene kadar akılda tutup sonrasında ise hafızalarından sildiklerini restorandaki gözlemi sonucunda bulmuştur.

Yaptığı Deneyler

  • Zeigarnik bunun sonucunda çeşitli deneyler ve araştırmalar yapar. Deneylerden biri, birkaç defa belirli renkte olan boncukları deneklere söylenen sıraya uygun olarak dizmeleriydi. Deneklerin boncuk dizimi esnasında işleri yarım bıraktırılır. Belli bir süreden sonra deneklere dizim şekillerinden hangilerinin akıllarında kaldıklarını sorar. Deneklerin hepsi yarım bıraktıkları boncukları söylerler. 
  • Başka bir deneyde ise 138 çocuğa bulmaca ve matematik problemleri verilir. Çocuklar verilen bulmacaların yarısını yaptıktan sonra ellerinden alınır. Zeigarnik belli bir zaman sonra çocuk deneklerin hafızalarını dener ve çocuk deneklerin yarım kalan bulmacaları çok daha iyi hatırladıklarını görür.

Zeigarnik yaptığı çalışma ve deneyler sonrasında bitmemiş, yarıda bırakılmış şeylerin insanların zihnini fazlasıyla meşgul ettiğini, işi tamamladıktan sonra ise bu durumdan kurtuldukları sonucuna ulaşmıştır.