Türkiye’nin Yerli Araba Serüveni

Günümüz şartlarında ihtiyaçtan ziyade artık bir gereklilik haline gelen motorlu taşıt kullanımı her dönemde bu erişilmesi bu kadar kolay değildi. Yürümekten at sırtında seyahatlere, buharlı gemiler, kömürlü trenlerden bu günkü motorlu taşıtlara kadar oldukça uzun bir yol kat edildi. Peki hepimizin kullandığı motorlu taşıtlar serüveninde bu gün ülkemizin konumu hangi noktada? Gelin hep birlikte tarihin tozlu sayfalarında bir seyahate çıkalım. Türkiye’nin otomobil serüvenini mercek altına alalım.

Tarihler 1929’u gösterdiğinde Türkiye’nin otomobil serüveni de başladı. Tophane Rıhtamına temelleri atılan Ford markası ile süreç başlamış oldu. Her ne kadar bu girişim ekonomik buhran sebebiyle çok kısa sürede sonlandırılsa Türkiye otomobil üretimi ile bu girişimle tanıştı.

Geçen yarım asırlık süreç durgun geçse de takvimler 1952 tarihine geldiğinde Tuzla da jeep montajı için yeni bir girişimde bulunularak fabrika açıldı. İstenilen verim sağlanamadı ve askeriyeye devredilen fabrika 2006 yılında üretimini durdurdu.

Türk mühendisler “Devrim” yapıyor

Dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafında verilen talimatla 1961 yılı Türk otomotiv sektörü için bir dönüm noktası halini aldı. İlk yerli arabanın 29 Ekim Cumhuriyet Bayram’ın da görücüye çıkarılmasını isteyen Gürsel önderliğinde Türk mühendisler çalışmalara başladı. Yaklaşık 4,5 aylık bir çalışma ile Devrim adı verilen ilk yerli otomobil üretildi. Tamamı Türk sermaye ve Türk mühendisler tarafından Eskişehir’de yapılan araba artık görücüye çıkmaya hazırdı.

Ne yazık ki Devrim hak ettiği yerlere gelemedi. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamaları sırasında Cemal Gürsel’i taşıyan Devrim benzin konulmadığı için yolda kaldı. Bu olay unutulmadı ve çıkan haberlerin ardından sadece 4 adet Devrim araba üretildi.

OYAK bünyesinde kurulan Türkiye Otomobil Endüstrisi de yerli otomobil üretmeye hevesli olsa da yapılan girişimler ne yazık ki sonuçlanmadı.

1966 yılına gelindiğinde bir İngiliz firması ile ortaklık sağlandı. Motor ve bazı aksamları Ford markasından alınan Anadol’un seri üretimine başlandı. Anadol’un üretimi 1991 yılına kadar farklı versiyonlarla devam etti.

Türkiye, kaliteli işgücü ve konumu dolayısıyla birçok otomotiv firmasının üretim merkezi olarak boy göstermeye başladı. 2019 verilene göre ülkemizde 1 milyon 461 bin adet araç üretildi.

Yerli üretim araba hayal olmaktan çıkıyor

2011 yılında dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşvikleri ile yerli otomobil fikri yeniden alevlendi. 2015 yılında TÜBİTAK rehberliğinde SAAB’dan 9-3 modelinin fikri mülkiyet hakları satın alınarak çalışmaların fitili ateşlendi. Yerli sanayicilerinde çalışmayı desteklemesiyle çalışmalar ivme kazandı. Çalışmaları destekleyen yerli sanayici konsorsiyumu ile Türkiye’nin Otomobili Projesi Ortak Girişim Grubu İşbirliği Protokolü imzalandı. Gebze bilişim vadisinde çalışmalar hız kesmeden devam ederken halka yapılan anketlerle tasarımlar da belirlendi. 2019 yılında Türkiye’nin ilk yerli elektrikli arabası da görücüye çıktı. 2021 yılında ise trafikte yerini alması planlanıyor.